Ergothioneine (EGT) là một dẫn xuất axit amin mà cơ thể không tự tổng hợp được. Nó được lấy từ thực phẩm bên ngoài thông qua chế độ ăn uống. Một số thực phẩm giàu ergothionine đó nấm porcini, nấm shiitake, nấm sò… ngũ cốc và một số loại hạt.
EGT có công thức phân tử C₉H₁₅N₃O₂S, là dẫn xuất thiourea của betaine histidin: bao gồm một nguyên tử lưu huỳnh gắn trên vòng imidazole. Ứng dụng của nguyên liệu EGT hiện nay chủ yếu làm nguyên liệu thực phẩm sản xuất các viên uống bổ sung cung cấp EGT cho sức khỏe con người.
Cơ chế hoạt động
Mặc dù được xếp vào nhóm axit amin, tuy nhiên cơ thể không sử dụng ergothioneine giống như các axit amin khác để xây dựng cơ, khối protein trong cơ thể. Cơ thể sử dụng ergothionine như một chất chống oxy hóa tự nhiên, giúp làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể.
- Bảo vệ tế bào: ergothioneine được cơ thể sử dụng như chất chống oxy hóa tự nhiên, bảo vệ tế bào, thu dọn các gốc tự do, trung hòa các chất oxy hóa. Nó bảo vệ tế bào không bị tổn thương.
- Tăng cường năng lượng: ergothioneine có thể có mặt trong ty thể, chúng thu dọn các gốc tự do, bảo vệ ty thể hoạt động sản sinh năng lượng cho tế bào.
Tăng cường sức khỏe não bộ
Các nghiên cứu lợi ích của EGT với não bộ còn hạn chế. Tuy nhiên các nghiên cứu trên động vật và trong ống nghiệm cho thấy EGT có khả năng vượt qua hàng rào máu não và tích tụ tại vùng hồi hải mã và vỏ não. Tại đây EGT thực hiện chức năng quan trọng đối với nhận thức và trí nhớ bằng cách:
- Thúc đẩy sức khỏe não bộ bằng cách hỗ trợ các phản ứng viêm bình thường bên trong não
- Tăng cường năng lượng cho tế bào não hoạt động
- Chống oxy hóa, ngăn ngừa tổn thương do phản ứng oxy hóa, chất oxy hóa gây ra
- Bảo vệ tế bào não bộ
Nghiên cứu trên động vật ghi nhận: được bổ sung EGT cho thấy sự cải thiện về trí nhớ, khả năng học tập cũng như tăng cường cơ chế phòng vệ tự nhiên của não bộ trước các tác nhân gây căng thẳng, bao gồm cả những tác nhân liên quan đến sự suy giảm nhận thức do tuổi tác.
Nghiên cứu lâm sàng trên một nhóm nhỏ người trưởng thành từ 60-90 tuổi ghi nhận: Một nửa số người tham gia được bổ sung 25 mg EGT ba lần mỗi tuần (tổng cộng 75 mg mỗi tuần) trong suốt một năm, trong khi nửa còn lại dùng giả dược. Nhóm được bổ sung EGT cho thấy nồng độ chất này trong máu tăng lên theo thời gian, cho thấy cơ thể đã hấp thụ và thậm chí có thể lưu trữ EGT. Nhóm dùng EGT cũng đạt kết quả tốt hơn trong các bài kiểm tra khả năng học tập so với nhóm dùng giả dược.
Ngoài ra EGT còn có tác dụng điều hòa giấc ngủ, giúp duy trì sự tỉnh táo và khả năng tập trung. Các nghiên cứu đã xem xét mối liên hệ giữa EGT và chất lượng giấc ngủ. Kết quả cho thấy nhóm được bổ sung EGT có giấc ngủ ngon hơn, dựa trên các đánh giá chủ quan của người tham gia thông qua khảo sát. “Giấc ngủ ngon hơn” được hiểu là ngủ nhiều hơn (tăng tổng thời gian ngủ) và có giấc ngủ mang lại hiệu quả phục hồi tốt hơn.
Khả năng chống oxy hóa
Ergothioneine được cơ thể sử dụng như chất chống oxy hóa tự nhiên, bảo vệ tế bào, thu dọn các gốc tự do, trung hòa các chất oxy hóa. Nó bảo vệ tế bào không bị tổn thương.
Khi được bổ sung trong thời gian dài, EGT sẽ được lưu trữ trong các mô cơ thể. Đặc điểm này khiến EGT khác biệt so với các hợp chất khác (như glutathione) – vốn thường bị phân giải và đào thải nhanh chóng khỏi cơ thể. Trong các mô hình nghiên cứu trên động vật, EGT được ghi nhận là có tác dụng hỗ trợ trạng thái chống oxy hóa thông qua việc kích hoạt các enzyme giúp loại bỏ những hợp chất có khả năng gây hại.
Ngăn ngừa lão hóa
Ngày càng có nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy EGT có thể hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh bằng cách hỗ trợ các hoạt động thường nhật của tế bào.
- Thu dọn các gốc tự do, bảo vệ tế bào không bị tổn thương oxy hóa
- Cung cấp năng lượng tế bào hoạt động
Một trong những điểm đáng chú ý nổi bật của chất bổ sung này đó là các nhà khoa học phát hiện ra rằng những cá thể không thể hấp thụ EGT có tuổi thọ ngắn hơn. Khi được bổ sung EGT vào chế độ ăn, các động vật này có dấu hiệu cải thiện chức năng thể chất và kéo dài tuổi thọ so với nhóm không được bổ sung EGT. Điều này cũng lý giải lý do hợp chất này còn được gọi là “vitamin trường thọ”.
Các nghiên cứu khác cho thấy EGT chống lão hóa bằng cách tác động lên protein gọi là sirtuin. Sirtuin là những loại protein đặc biệt giúp bảo vệ tế bào khỏi căng thẳng (stress), duy trì sức khỏe tế bào, cũng như hỗ trợ khả năng tạo năng lượng và cơ chế tự sửa chữa của cơ thể.
Tăng cường năng lượng
Ty thể được ví như những “nhà máy năng lượng” tí hon nằm bên trong tế bào. Chúng chuyển hóa thức ăn thành dạng năng lượng mà cơ thể có thể nhận biết và sử dụng để duy trì mọi chức năng sống. Quá trình chuyển hóa thức ăn thành năng lượng này cũng tạo ra các hợp chất có khả năng gây hại cho chính ty thể.
EGT được hấp thu và vận chuyển đến ty thể, sự có mặt của chúng trong ty thể giúp thu dọn các gốc tự do, bảo vệ ty thể hoạt động sản sinh năng lượng cho tế bào. Các tế bào được cung cấp EGT cho thấy khả năng chống chịu căng thẳng tốt hơn, tức là khả năng ứng phó với các tác nhân gây căng thẳng thường gặp. Trong một nghiên cứu, người ta phát hiện EGT hiện diện bên trong ty thể, ngay cả khi các hệ thống vận chuyển thông thường không hoạt động.
Chống viêm
Các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu vai trò của EGT trong việc hỗ trợ cơ thể ứng phó với những căng thẳng thường ngày và các tác động từ môi trường cho thấy: EGT có khả năng tương tác với một số tế bào miễn dịch và các tín hiệu liên quan đến phản ứng viêm.
Tóm lại: EGT là một hợp chất độc đáo, chủ yếu có trong nấm và một số thực phẩm. Các nghiên cứu ban đầu trên động vật và tế bào cho thấy EGT có liên quan đến nhiều khía cạnh sức khỏe, từ sức khỏe não bộ, quá trình sản sinh năng lượng và lão hóa lành mạnh cho đến việc duy trì trạng thái chống oxy hóa và các phản ứng viêm bình thường. Cơ thể không thể tự tổng hợp được EGT mà cần lấy chúng từ thực phẩm hoặc dưới dạng thực phẩm bổ sung hàng ngày.
